Kübra Altýntaþ

Müslüman’ýn Vazgeçilmezi: Kudüs

• admin
• 28 Haziran 2023
• Yazar
• 19131 Görüntüleme

MÜSLÜMAN’IN VAZGEÇÝLMEZÝ: KUDÜS

|Kübra Altýntaþ

Giriþ

Müslümanlar için Kudüs, dini, tarihi, kültürel, siyasi ve manevi deðerler bakýmýndan oldukça önemli olan mukaddes bir þehirdir. Taþý topraðý maneviyat kokan þehir birçok peygambere ve sahabeye ev sahipliði yapmýþtýr. Kudüs geçmiþten günümüze manevi deðeri, kültürel zenginliði ve derin tarihi ile farklý milletler ve dinler için de büyük öneme sahip olmuþtur.

3 semavi dinin ortak kutsalý olan Kudüs, Müslümanlar için Hristiyan ve Yahudilerin inanç ve ideolojilerinin üzerinde bir deðere sahiptir. Müslümanlar için Kudüs’ü deðerli kýlan baþlýca sebep þüphesiz ki Kudüs’ün Ýslam inancýndaki deðeri ve önemidir.¹ Ýslam dininde Kudüs’e herhangi bir þahsa, bir ýrka, bir topluma veya tarihi bir sürece baðlý kalmaksýzýn, tüm zamanlarý ve tüm Müslümanlarý kapsayan bir kutsallýk atfedilmiþtir. Müslümanlar için Kudüs’ün deðerli olmasýnýn baþlýca sebeplerini maddeler halinde özetlemek mümkündür.

1. Ýsra ve Miraç Mucizesi

Son Ýslam peygamberi Hz. Muhammed (a.s) bir gece Allah (cc) tarafýndan Mekke’den Kudüs’e (Mescidi Haram’dan Mescidi Aksa’ya) yürütülmüþ, ardýndan göðe yükseltilmiþtir. Bu yürütülme mucizesi “Ýsra”; göðe yükseltilme mucizesi ise “Miraç” olarak adlandýrýlmýþtýr. Olay Kur’an-ý Kerim’de þöyle anlatýlmaktadýr:

“Bir gece, kendisine âyetlerimizden bir kýsmýný gösterelim diye (Muhammed) kulunu Mescid-i Harâm'dan, çevresini mübarek kýldýðýmýz Mescid-i Aksâ'ya götüren Allah noksan sýfatlardan münezzehtir; O, gerçekten iþitendir, görendir.” ²

Akýllara durgunluk veren bu olay yüzyýllardýr okunmasýna raðmen hala mucize olarak etkisini devam ettirmekte ve birçok kiþinin Kudüs bilincini arttýrmaktadýr.

Ýsra ve Miraç hadiselerinin Hz. Muhammed (a.s) ve ümmetine büyük bir lütuf olmasýnýn yaný sýra o gece daha birçok mucize yaþanmýþtýr. O gecenin en büyük lütuflarýndan biri de 5 vakit namazdýr.

1. Ýlk Kýble Olmasý

   Müslümanlar için bir hediye olarak nitelendirdiðimiz ve Ýslam’ýn temel þartlarýndan olan 5 vakit namaz hicretten 16 ay kadar önce Miraç gecesinde farz kýlýnmýþtýr. Bilindiði üzere namaz Ýslam’ýn, kýble de namazýn þartýdýr. 5 vakit namaz farz kýlýndýktan sonra Müslümanlar kýble olan Mescid-i Aksa’ya dönerek namazlarýný kýlmýþlardýr.

Müslümanlarýn Mescid-i Aksa’ya dönerek namaz kýlmalarý Yahudilerin ileri geri konuþmalarýna yol açmýþtýr. “Müslümanlar bizim kýblemize dönüyorsa demek ki kýblemiz haktýr yani dinimiz de haktýr. O halde neden Yahudi olmuyorlar?” gibi söylemlerde bulunmuþlardýr. Bu duruma üzülen Peygamberimiz de kýblenin Kabe’ye çevrilmesini arzulayýp ümit etmiþ ve nitekim hicretten 16 veya 17 ay sonra bir gün cemaatle namaz kýlýndýðý esnada beklenen müjde bir ayetle gelmiþtir:

“(Ey Muhammed!) Biz senin çok defa yüzünü göðe doðru çevirip durduðunu (vahiy beklediðini) görüyoruz. (Merak etme) elbette seni, hoþnut olacaðýn kýbleye çevireceðiz. (Bundan böyle), yüzünü Mescid-i Haram yönüne çevir. (Ey Müslümanlar!) Siz de nerede olursanýz olun, (namazda) yüzünüzü hep onun yönüne çevirin. Þüphesiz kendilerine kitap verilenler, bunun Rablerinden (gelen) bir gerçek olduðunu elbette bilirler. Allah, onlarýn yaptýklarýndan habersiz deðildir.”³

Cemaat, gelen ayetten dolayý Kabe’ye dönen Peygamberimize hemen uymuþ ve onlar da Kabe’ye dönmüþtür. Böylece namazýn bir kýsmý Mescid-i Aksa’ya bir kýsmý ise Mescid-i Haram’a yönelerek kýlýnmýþtýr. Bu olayýn yaþandýðý mescide iki kýbleli mescit anlamýna gelen “Mescid-i Kýbleteyn” denilir. Günümüzde en çok ziyaret edilen mescidler arasýndadýr.

1. Kudüs’ün Bereketi ve Kutsallýðý

      Allah, Mescid-i Aksa’yý hem maddi hem manevi bereket ile nitelendirmiþtir. Maddi bereket, oraya bahþedilen meyveler, ekinler, nehir gibi güzellikler; manevi bereket ise Kudüs ve etrafýnýn sahip olduðu ilahi kutsallýktýr.

Kur’an-ý Kerim’in birçok farklý yerinde Kudüs’ten bahsedilmiþ ve onun bereketine iþaret edilmiþtir. 

"…çevresini mübarek kýldýðýmýz…"⁴

“…kutsal toprak…”⁵

“…içini bereketle doldurduðumuz…”⁶

     Kur’an-ý Kerim’de yer alan bu ifadeler Mescidi Aksa'nýn, Kudüs’ün ve çevresinin deðerinin Allah tarafýndan belirlendiðinin en güzel ispatýdýr. Dolayýsýyla Müslümanlar Mescid-i Aksa’nýn kutsallýðýný, Allah’ýn bir hükmü olarak kabul eder. Bu kutsallýk hiçbir ideolojinin, hiçbir toplumsal gaye ve çýkarýn ürünü deðildir.

1. Yeryüzünün 2. Mescidi ve 3. Haremi Olmasý

     Mescid-i Aksa Hz. Adem (a.s.) zamanýnda yeryüzünde Kabe’den sonra inþa edilen ikinci mabeddir.⁷

Hz. Peygamber (a.s), ashab-ý kiramdan Ebu Zer (r.a)'in sorularýna cevap olarak yeryüzünde ilk inþa edilen mescidin Mescid-i Haram, ikinci inþa edilenin Mescid-i Aksa olduðunu ve bu ikisi arasýnda kýrk yýl süre bulunduðunu beyan buyurmuþtur.

Farklý bir rivayete göre ise yeryüzünde kendisine yolculuk edilecek üç mescitten biridir.

“Yolculuk ancak þu üç mescidden birine olur: Benim þu mescidime, Mescid-i Haram'a ve Mescidi Aksa'ya.”⁸ Burada kastedilen yolculuk ibadet maksadýyla yapýlan yolculuktur. Mescid-i Aksa’nýn bu özel konumundan dolayý bu mescit Ýslam’ýn üç harem bölgesinden (Mescid-i Haram, Mescid-i Nebevi, Mescid-i Aksa) biri olarak kabul edilir.

1. Mescid-i Aksa’da Namaz Kýlmanýn Fazileti

      Müslümanlar için Mescid-i Aksa’nýn deðerli olmasýnýn sebeplerinden biri de orada namaz kýlmanýn faziletidir. Mescid-i Aksa’da kýlýnan namazýn diðer yerlerde kýlýnan namazlardan daha faziletli olduðu konusunda çok sayýda hadis mevcuttur. Bunlardan biri þu þekildedir:

“Mescid-i Haram’da namaz yüz bin, benim mescidimde kýlýnan namaz bin, Mescid-i Aksa’da kýlýnan namaz ise baþka yerde kýlýnan beþ yüz namaz gibidir.”⁹

    Peygamberimiz hayatý boyunca birçok kez Mescid-i Aksa’da namaz kýlmalarý için Müslümanlara tavsiyede bulunmuþtur.

1. Birçok Peygamberin Yaþadýðý, Vahiy Aldýðý Yer Olmasý

   Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliði yapan þehir, sinesinde birçok peygamberin de ayak izini taþýr. Bu sebeple Kudüs, peygamberler þehri olarak bilinir. Bazý peygamberlerin Kudüs’te vahiy aldýðý, çeþitli mucizelerin gerçekleþtiði de ayet ve hadislerle sabittir. Aþaðýda zikredilen peygamberler ve yaþadýklarý olaylar bu konuda en güzel örneklerdendir. Bu bakýmdan Kudüs;

• Hz. Musa’nýn, kavmini firavunun zulmünden kurtardýktan sonra kavmine girmelerini söylediði kutsal topraktýr. (bkz. Maide, 5/21)
• Hz. Ýbrahim ve Hz. Nuh’un Allah (c.c.) tarafýndan kurtarýlarak ulaþtýrýldýklarý bereketli yerdir. (bkz. Enbiya, 21/71)
• Hz. Davud’un inþaatýna baþladýðý, Hz. Süleyman’ýn inþaatýný tamamladýðý mescit olan Beytu’l- Makdis’in bulunduðu, bu iki büyük peygamberin de hükümranlýk yaþadýðý yerdir. (bkz. Ýslam Ansiklopedisi, 29/ 268-271)
• Hz. Süleyman devrinde birçok doðaüstü olaya tanýklýk edilen yerdir. (bkz. Enbiya, 21/81)
• Hz. Meryem’in daha doðmadan annesi tarafýndan adandýðý yerdir. (Bkz. Al-i Ýmran, 3/35)
• Hz. Meryem’in Allah tarafýndan kabul edildiði, yaþadýðý ve Hz. Meryem’in bakýmýný Hz. Zekeriyya’nýn üstlendiði yerdir. (Bkz. Al-i Ýmran, 3/37)
• Hz. Ýsa’nýn doðumunun müjdelendiði yerdir. (Bkz. Al-i Ýmran, 3/45, 46)
• Allah’ýn Hz. Meryem ve Hz. Ýsa’yý yerleþtirdiði, kalmaya elveriþli yerdir. (bkz. Müminun, 23/50)
• Hz. Zekeriyya’nýn namaz kýldýðý, Allah’a (c.c.) dua ettiði ve duasýnýn kabul olduðu yerdir. (bkz. Al-i Ýmran, 3/38)
• Hz. Zekeriyya’ya oðul olarak Hz. Yahya’nýn müjdelendiði yerdir. (bkz. Al-i Ýmran, 3/39)
• Hz. Muhammed’in (a.s.) Mekke’den bir gecede geldiði ve buradan göðe yükseltildiði yerdir. (bkz. Ýsra,1)
• Hz. Muhammed’in (a.s.) Miraç gecesi tüm peygamberlere namaz kýldýrdýðý yerdir. (bkz. Ýbn-i Sa’d, I, 214)

Sonuç

  Müslümanlarýn kesin bir inanç ve teslimiyet ile baðlý olduðu imanýn temel þartlarýndan olan ‘peygamberlere iman’ ve ‘kitaplara iman’ esaslarýnýn gereði olarak, tüm peygamberlerin ve kitaplarýn Allah tarafýndan gönderildiðine inanýlýr. Bu nedenle ayrým yapýlmaksýzýn tüm peygamberlere iman edilir, tüm ilahý kitaplara saygý duyulur ve tüm ilahi kitaplar kutsal kabul edilir.

Bir bölgede birçok peygamberin yaþamýþ olmasý ve bölgede birçok ayetin nazil olmasý bölgeye Müslümanlar açýsýndan büyük bir önem katar.

   Ýslam’ýn kýyamete kadar geçerli olan evrensel bir din olmasý dolayýsýyla Ýslam akideleri zaman ve mekân deðiþimlerine yenilmeden, tahrif olmadan varlýðýný devam ettirecektir. Kur’an-ý Kerim’de büyük bir deðer atfedilen Kudüs de kýyamete kadar bu deðerini taþýyacaktýr. Allah ve Resul’ü tarafýndan birçok kez övülen bu yer Müslümanlarýn ortak deðeridir.

“Oraya gidin ve içinde namaz kýlýn. Çünkü orada kýlýnan bir namaz baþka yerdeki bin namaza bedeldir. Oraya gitmeye gücünüz yetmezse kandillerinde yakýlmak üzere zeytinyaðý gönderin. Kim bunu yaparsa oraya gitmiþ ve namaz kýlmýþ gibi olur.”¹⁰

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) bu hadisi ile Müslümanlara çok net bir istikamet çizmiþtir. Tüm Müslümanlarýn ortak deðeri olan Kudüs kýyamete kadar yalnýz býrakýlmamalýdýr. Maddi ve manevi olarak her zaman desteklenmelidir ve hiç unutulmamalýdýr ki; Kudüs Müslümanlarýndýr. Kudüs dünün, bugünün ve yarýnýn gündeminin en önemli konularýndan biridir. Her Müslüman elinden geldiði ölçüde bu mukaddes mekâna sahip çýkmalýdýr. Gerek fiziken oraya gidip tüm Müslümanlarý temsil etmeli, gerekse maddi yardýmlar göndererek oradaki Müslümanlarýn gücüne güç katmalýdýr. Bu gayeye hizmet eden meþru yollarý deðerlendirmek her Müslümanýn ortak sorumluluðudur. Tevhidin tarihini, peygamberlerin ayak izini ve Allah’ýn bereketini taþýyan Kudüs Müslümanlarýn ortak deðeri ve vazgeçilmezidir.

1- Bkz. Haraman, Ömer Faruk. Ýslamiyet ve Kudüs. Dergipark, Cilt:16 Sayý:1- Kudüs, 9- 30, 01.07.2019
2-  Ýsra, 17/1
3-  Bakara, 2/144
4-  Ýsra, 17/1
5-  Maide, 5/21
6-  Araf, 7/137
7-  Sahihi Buhari, Babu’t-tib lilcumu’a 8/438 Hadis no:3366
8-  Daru Ýbni- Kesir ,1/398, Hadis no:1132
9-  Keþfu’l-hafa el acluni, senedi hasan, sehihu’l-cami-i Lil-elbani, Sahih hadis,2/35, Hadis No:3841
10-Ebu Davud, Kitabu’s-Salat, 14

Kaynakça

• Basit, Musa Ýsmail. Kudüs Tarihi, Nida Yayýncýlýk, Ýstanbul, 2018.
• Diyanet Ýþleri Baþkanlýðý/542 Kaynak Eserler/30Kur'an-ý Kerim Meali
• Daru Ýbni- Kesir ,1/398, Hadis no:1132
• Elmalýlý, M. Hamdi Yazýr. Kur'an-ý Kerim ve Yüce Meali
• Ebu Davud, Kitabu’s-Salat, 14
• Haraman, Ömer Faruk. Ýslamiyet ve Kudüs. Dergipark, Cilt:16 Sayý:1- Kudüs, 9- 30, 01.07.2019https://doi.org/10.17131/milel.584961
• Ýsmâîl b. Muhammed el-Aclûnî, Keþfu’l-hafa senedi hasan, sehihu’l-cami-i Lil-elbani, Sahih hadis,2/35, Hadis No: 3841
• Karadavi, Yusuf, Her Müslümanýn Ortak Davasý Kudüs, Nida Yayýncýlýk, Ýstanbul, 2010.
• Maalouf, Amin. Araplarýn Gözünden Haçlý Seferleri, Yapý Kredi Yayýnlarý, 2019.
• Sahihi Buhari, Babu’t-tib lilcumu’a 8/438 Hadis no: 3366
• Taþkesen, Nurettin. Yüzyýllýk Hasret Kudüs 1917, Mihrabat Yayýnlarý, Ýstanbul, 2017.
• https://www.davamizkudus.org/
• https://www.islamveihsan.com/kudusun-tarihi-ve-onemi.html

Not: Bu makale Hucurat Hareketi’nin Aksa Halkalarý Projesi kapsamýnda yazýlmýþtýr.